Arkeoloji dünyası, ezber bozan bir keşif sistemiyle sarsıldı.
Meksika’nın doğusundaki Campeche ormanlarının altında gizlenmiş geniş bir Maya kenti, balta girmemiş ormanlarda yürütülen fizikî bir hafriyat çalışmasıyla değil, büsbütün farklı bir emel için toplanan eski LiDAR (Işık Algılama ve Menzilleme) bilgilerinin tekrar incelenmesiyle gün yüzüne çıkarıldı.
Antik Çağ mecmuasında yayınlanan araştırmaya nazaran, bugün “Valeriana” olarak isimlendirilen bu devasa yerleşim alanı, 2013 yılında bir etraf kuruluşu tarafından yapılan karbon izleme çalışmasının bilgileri ortasında on yılı aşkın müddettir fark edilmeden bekliyordu.
Bir doktora öğrencisinin dikkati keşfi getirdi
Bu büyük teknolojik atılım, o periyot Tulane Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan Luke Auld-Thomas’ın internette araştırma yapmasıyla başladı.
Çevresel izleme ve ormancılık faaliyetleri için 2013 yılında kaydedilen lakin arkeolojik hedefle hiç tahlil edilmeyen bir data kümesine rastlayan Auld-Thomas, bu bilgileri arkeolojik tekniklerle tekrar işledi.
Uçaktan fırlatılan yüz binlerce lazer darbesinin bitki örtüsünü dijital olarak kaldırarak yeryüzü formlarını ortaya çıkarma prensibine dayanan LiDAR teknolojisi sayesinde, ağaçların altındaki gizemli yapılar görünür hale geldi.
Yaklaşık 122 kilometrekarelik bir alanı kapsayan bilgi kümesi incelendiğinde; kilometrekare başına ortalama 55 yapının düştüğü, toplamda 6 bin 764 antik yapının gizlendiği büyük bir Maya kent merkezi tespit edildi.
Manzaranın altında gizlenen bin yıllık kent
Araştırmacılar alan içerisinde iki büyük anıtsal bölge, geniş köprülerle birbirine bağlanan büyük meydanlar, tapınak piramitleri, antik bir top alanı ve su muhtaçlığını karşılamak maksadıyla baraj sistemiyle oluşturulmuş bir rezervuar belirlediler.
BBC’nin aktardığı datalara nazaran, yerleşim yoğunluğu baz alınarak yapılan varsayımlar, kentin MS 750 ile 850 yılları ortasındaki tepe periyodunda 30 bin ila 50 bin ortasında bir nüfusa konut sahipliği yaptığını gösteriyor.
Kent sakinlerinin kente verdiği yepyeni isim günümüze ulaşmadığı için araştırmacılar, bölgeye yakın bir lagünden yola çıkarak kente “Valeriana” ismini verdi.
Keşifler dijital arşivlerde mi?
Çalışma takımı, bu keşfin bulunuş sistemi açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu savunuyor. Günümüzde ormancılık, tarım, madencilik ve altyapı projeleri için dünya genelinde nizamlı olarak LiDAR bilgileri toplanıyor lakin bu datalar uzman arkeologlar tarafından nadiren inceleniyor.
Valeriana örneği, sonraki büyük keşiflerin yeni saha araştırmaları başlatmak yerine, mevcut dijital arşivleri farklı bir bilimsel mercekle tekrar yorumlamaktan geçebileceğini kanıtlıyor.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: Ensonhaber
