ABD ile İran ortasındaki diplomatik münasebetler, karşılıklı gelen çelişkili açıklamalarla hareketli bir sürece girdi. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile eksiksiz bir mutabakata vardıklarını ve pazar günü imzaların atılacağını sav etti. Trump, bu savının çabucak akabinde İran’a yönelik sert bir lisanla “aklını başına toplasın” tehdidinde bulundu.

İRAN: UYGUN VAKİTTE HER ŞEYİ AÇIKLAYACAĞIZ

Tahran idaresi ise Trump’ın pazar gününü işaret eden imza argümanını kesin bir lisanla yalanladı. Ancak İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, gerilime karşın kapıyı büsbütün kapatmayarak, “Mutabakat zaptı hiç bu kadar yakın olmamıştı. Son onaya kadar medya içeriği hakkındaki spekülasyonlardan herkes kaçınılmalı. Uygun vakitte her şeyi açıklayacağız.” açıklamasını yaptı. Bu durum, iki ülke ortasında perde gerisinde önemli bir pazarlık sürecinin devam ettiği halinde yorumlandı.

TRUMP: İRAN İLE KUSURSUZ BİR MUAHEDE YAPTIK

Öte yandan Trump yaptığı açıklamada, İran ile değerli bir uzlaşmaya vardıklarını belirterek şu tabirleri kullandı:

“İran ile kusursuz bir mutabakat yaptık. Önümüzdeki günlerde imzaların atılması mümkün. İran’ın hiçbir vakit nükleer silah sahibi olmayacağına dair mutabakatımız var. Bunun nispeten süratli olmasını umuyoruz fakat boğazlar mutabakat imzalanır imzalanmaz açılacak. İmza merasimi tahminen cumartesi ya da pazartesi günü olabilir. Bunun hayli hızlı ilerleyeceğini düşünüyoruz

ABD Başkanı ayrıca anlaşmanın imzalanmasının akabinde Hürmüz Boğazı’nın yine açılacağını savundu.

MÜZAKERELERDE TÜRKİYE DETAYI

Trump, süreçte bölgesel başkanlarla temaslarını sürdürdüğünü belirterek Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan önderleriyle görüştüğünü açıkladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de önümüzdeki günlerde görüşeceğini söyleyen Trump, Türkiye’nin süreçteki rolüne dikkat çekti.

GÖZLER CENEVRE VE G7 TEPESİNE ÇEVRİLDİ

Bloomberg’in üst seviye kaynaklara dayandırdığı haberine nazaran, ABD ve İran ortasında sonuncu mutabakattan evvel bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşma sağlanabileceği öne sürüldü.

İddiaya nazaran kelam konusu metnin 14 Haziran’da İsviçre’nin Cenevre kentinde imzalanması ve akabinde diplomatik sürecin ikinci etabına geçilmesi planlanıyor. Kimi kaynaklar ise imza için Viyana’nın da seçenekler ortasında bulunduğunu belirtti.

İRAN’DAN NET BİLDİRİ: ŞİMDİ KARAR VERİLMEDİ

İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, İranlı müzakere heyetine yakın bir ismin açıklamalarına dayandırdığı bir habere yer verdi.

İran ile ABD ortasında pazar günü Cenevre’de bir mutabakatın imzalanacağı tarafındaki argümanların gerçeği yansıtmadığı belirtilen haberde, ABD Başkanı Donald Trump ve kimi memleketler arası medya kuruluşları tarafından ortaya atılan “anlaşma nihayete ulaştı ve pazar günü Cenevre’de imzalanacak” halindeki tezlerin gerçek olmadığı kaydedildi.

Haberde ayrıyeten, İran makamlarının ilgili metin üzerinde incelemelerini sürdürdüğü ve hususla ilgili şimdi karar almadığı vurgulandı.

TRUMP’TAN JET KARŞILIK: İRAN AKLINI BAŞINA TOPLASIN

İran’ın açıklamalarına yanıt veren ABD Başkanı Doland Trump, “İran aklını başına toplasın, İran medyasının sızdırdığı kuralların uzlaşılanla ilgisi yok” dedi.

Ayrıca, dün gece Hürmüz Boğazı’ndan ayrılan Hint gemilerine yönelik büsbütün püskürtülen insansız hava aracı atakları muhakkak kabul edilemez. Bir an evvel kendilerine çeki nizam vermeleri gerekiyor, hem de hemen!”

14 UNSURLUK MUAHEDE UNSURLARI:

İran basınında aktarılan tezlere nazaran; Washington-Tahran çizgisinde imzalanacak 14 unsurluk mutabakatın hususları şu formda:

1- Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi,

2- Amerika Birleşik Devletleri‘nin İran’ın iç işlerine karışmama taahhüdü ve İran İslam Cumhuriyeti’nin egemenliğine hürmeti,

3- Deniz ablukasının 30 gün içinde büsbütün kaldırılması,

4- Amerika’nın İran etrafındaki güçlerini çekme taahhüdü,

5- İran’la yapılacak düzenlemelerle Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde yine açılması,

6- Petrol, petrokimya eserleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran’ın finansal kaynaklarına tam erişiminin sağlanması,

7- Amerika Birleşik Devletleri ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar pahasında tekrar yapılanma planları sunmaları gerekliliği,

8- Nükleer bahislere dayalı son bir muahedeye varılması ve ABD’nin birincil, ikincil yaptırımlarının ve BM Güvenlik Kurulu ile Milletlerarası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararlarının büsbütün kaldırılması için 8-60 gün sürecek müzakereler,

9- İran’ın NPT’de nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemek,

10- Müzakereler sırasında Amerika Birleşik Devletleri, bölgedeki askeri gücünü artırmayacağına ve yeni yaptırımlar uygulamayacağına dair taahhütte bulundu,

11- En son müzakerelerin 60 günlük mühleti içinde İran’ın bloke ettiği 24 milyar dolarlık fon özgür bırakılmalıdır. Bu ölçünün yarısı müzakereler başlamadan evvel İran’a sağlanmalıdır,

12- Mutabakatın uygulanmasını izlemek için bir sistem kurulması,

13- Kesin mutabakat, BM Güvenlik Kurulu kararıyla onaylanacaktır,

14- En son müzakereler, İran’ın dondurulmuş fonlarının yarısının özgür bırakılması, İran’a uygulanan petrol yaptırımlarının askıya alınması ve deniz ablukasının kaldırılması kaidesiyle başlayacaktır. Kesin muahede sadece zenginleştirilmiş unsurların ve zenginleştirmenin akıbeti, yaptırımların kaldırılması ve İran’ın ekonomik yine yapılanma programı üzerine yapılacaktır. İran’ın füze programı ve direniş kümelerine dayanak bahisleri kesin olarak gündemden çıkarılmıştır.

Kaynak: Haberler.com