Instagram ve TikTok’ta #matcha etiketiyle 14 milyondan fazla paylaşımla birlikte matcha son yıllarda ferahlatıcı bir içecek olmanın ötesine geçip adeta bir moda göstergesi haline geldi.

Öyle tanınan oldu ki 2025 yılında global arzın tükenebileceğine dair telaşlar lisana getirildi.

Bu popülerliğin nedenlerinden biri de matchanın sağlıklı olduğuna dair argümanlar. Pekala bu topraksı, kimi için vazgeçilmez kimi için zorlayıcı olan bu içeceğin sahiden sıhhate yararı var mı?

Bağırsak sıhhati için uygun mi?

Matcha, gölgede yetiştirilen yeşil çay yapraklarının toz haline getirilmesiyle elde edildiği için olağan yeşil çayla pek çok ortak özelliğe sahip.

King’s College London’da diyetisyen ve mikrobiyom bilimci Dr Emily Leeming, “Kahve ve çay, matcha dahil, polifenoller açısından zengin” diyor.

“Polifenoller ve matcha ve kahve üzere içeceklerde bulunan çok az ölçüdeki lif, âlâ bakterileri besledikleri için bağırsak sıhhatine yararlı olabilir.”

Bazı küçük ölçekli çalışmalar, her gün tüketildiğinde matchanın yararlı bağırsak bakterilerinin çeşitliliğini artırabileceğini bulmuş olsa da, bu içeceğe özel araştırmalar sonlu.

Kalbe güzel geliyor mu?

Matchada yüksek ölçüde bulunan polifenol cinslerinden biri kateşinler.

Leeming, “Kateşinler potansiyel antioksidan ve iltihap önleyici tesirlere sahip ve bunun bilhassa daha yüksek risk profiline sahip şahıslarda tansiyonu ve kolesterolü düşürebileceğine dair birtakım deliller var” diyor.

Bu, kalp sıhhati konusunda tasa duyanlar için güzel bir haber olabilir, fakat diyetisyen ve Britanya Diyetetik Derneği sözcüsü Bahee Van de Bor daha ucuz bir alternatif sunuyor:

“Yeşil çayı tercih etmemeniz için bir neden yok; zira kardiyovasküler sıhhatle ilişkisini gösteren ispatlar matchaya kıyasla çok daha geniş.”

Matcha güç verir mi?

Matcha çayı yapraklarının gölgede yetiştirilmesinin nedeni, bitkideki birtakım bileşenlerin daha ağır hale gelmesi içindir.

Bu durum ve yaprakların sırf demlenmek yerine direkt tüketilmesi, olağan yeşil çaya nazaran potansiyel olarak daha fazla besinsel özellik içerdiği manasına gelir.

Bunlar ortasında matchanın daha yüksek dozda L theanin içerdiği düşünülüyor.

Anglia Ruskin Üniversitesi’nde beslenme fizyolojisi profesörü olan Prof Justin Roberts, “Kafein ve L theanin kombinasyonu birbirini dengeliyor üzere görünüyor” diyor ve ekliyor:

“Bu sayede kafeinin uyarıcı tesirini alırken L theaninin rahatlatıcı tesirini de elde ediyorsunuz. Birtakım bireylerin matcha içtiklerinde daha uzun müddet odaklandıklarını söylemesinin nedeni bu olabilir.

“Ayrıca biliş, uyanıklık ve gerilimin azalması üzerinde olumlu tesirler olabileceğini gösteren çalışmalar da var.”

Ancak herkesin kafeine reaksiyonu farklı olabilir. Ve matchadan alınan kafein ölçüsü kullanılan toz ölçüsüne bağlıdır.

Van de Bor, yaklaşık bir çay kaşığı (1–2 g) matchada 35 ila 70 miligram kafein bulunduğunu belirtiyor.

Bir fincan kahvede yaklaşık 80 ila 100 miligram kafein var; bu da dolu bir çay kaşığı (yaklaşık 4 g) matcha kullanıldığında daha fazla kafein alabileceğiniz manasına geliyor.

Matcha abartılıyor mu?

Leeming’e nazaran, “Matcha hakkındaki pek çok tez pazarlama yoluyla abartılıyor”.

Onun ‘süper gıda’ olarak tanımlanmasına karşı temkinli olunması gerektiğini belirtiyor; zira bu gerçek bir olgu değil.

Ayrıca matcha hakkındaki birçok tezin genel olarak çay ve kahve ya da hepsinde bulunan yararlı bileşenler üzerine yapılan araştırmalardan geldiğini hatırlamak değerli.

Matcha ile ilgili daha savlı sıhhat telaffuzlarından kimileri (özellikle internet ortamında) kan şekeri denetimi ve insülin hassaslığıyla ilgili.

Van de Bor, bu argümanların çoğunlukla hayvan çalışmalarına dayandığını, insanlara odaklanan araştırmaların ise çok hudutlu olduğunu belirterek temkinli olunması gerektiğini söylüyor.

İyi bir matcha nasıl seçilir?

Matcha ambalajlarında sık sık “seremonial grade” etiketi görülür. Bu, tozun daha az acı olan daha genç yapraklardan elde edildiği manasına gelir.

Van de Bor, pestisitlere ve öteki katkılara maruz kalmayı azaltmak için organik matcha tercih edilebileceğini söylüyor. Lakin matchanın aslında ucuz olmadığını hatırlatarak şunu ekliyor:

“Matchayı bir harika besin olduğunu duyduğunuz için içiyorsanız, aslında paranızı beslenmenizin geri kalanına yatırmanız ve tek bir besine çok odaklanmamaya dikkat etmeniz daha düzgün olabilir.”

Ayrıca daha fazla tüketmenin kesinlikle daha güzel olmadığına dikkat çekiyor.

“Özellikle destek formunda olan yeşil çay özlerine dikkat edin; zira bunlar az de olsa karaciğer hasarı olaylarıyla ilişkilendirilmiştir.

“Takviyeler çoklukla matchaya kıyasla çok daha yüksek ölçüde yeşil çay içerir.”

Matcha fiyatına kıymet mi?

Sonuç olarak, matcha birtakım yararlı tesirler sağlayabilir fakat emsal yararları diğer içeceklerden de elde etmek mümkün.

Örneğin siyah çay ve yerba mate çayı da antioksidan özelliklere sahiptir.

Leeming, kakaonun da polifenoller açısından varlıklı olduğunu ve az ölçüde kafein içerdiğini söylüyor.

Bu nedenle topraksı tadını sevmiyorsanız ya da bir fincan için yüksek bir fiyat ödemek istemiyorsanız, bir şey kaçırdığınızı düşünmenize gerek yok.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan evvel çeviriyi bir BBC gazetecisi denetim etti. .

Kaynak: Haberler.com