Sınav devirlerinin öğrenciler kadar aileler için de ağır gerilim ve beklentilerin yaşandığı süreçler ortasında yer aldığını belirten Psikolog İrem Güler, “Özellikle lise ve üniversiteye geçiş imtihanları yaklaşırken birçok öğrenci dert, baskı ve başarısızlık dehşetiyle uğraş ediyor. Aileler çocuklarının muhakkak seviyede heyecan yaşamalarının doğal bir durum olduğunu lakin çok imtihan korkusunun performanslarını ve bilgiyi kullanma marifetlerini olumsuz etkileyebileceğini unutmamalıdır” dedi.
Medical Park Ankara Hastanesi’nden Psikolog İrem Güler, sınav telaşının öğrencinin imtihan öncesinde yahut imtihan sırasında yaşadığı ağır kaygı nedeniyle sahip olduğu bilgiyi tesirli formda kullanmasını zorlaştıran bir durum olduğunu söyledi. Bahisle ilgili dikkat edilmesi gerekenler hakkında bilgiler aktaran Psikolog Güler, “Belirli düzeyde heyecan motive edici olabilir. Lakin korku ağırlaştığında dikkat, öğrenme ve performans üzerinde olumsuz tesirler ortaya çıkabilir. Öğrenci hazırlanmasına karşın ağır başarısızlık kanıları yaşıyor, imtihan anında bildiklerini hatırlamakta zorlanıyor ya da imtihandan kaçınmaya başlıyorsa burada daha ağır bir imtihan derdinden kelam edebiliriz” tabirlerini kullandı.
“Fiziksel ve ruhsal belirtiler görülebiliyor”
Sınav korkusunun sırf zihinsel değil, bedensel belirtilerle de kendini gösterebildiğini tabir eden Güler, öğrencilerde kalp çarpıntısı, süratli nefes alma, mide bulantısı, terleme, baş ağrısı, uyku düzensizlikleri ve kas gerginliği üzere fizikî belirtilerin görülebileceğini söyledi. Bunun yanında ağır tasa, huzursuzluk, başarısızlık korkusu ve çaresizlik hissinin de yaygın olduğunu belirten Güler, “Bazı öğrenciler dikkatini toplamakta zorlanabiliyor, okuduğunu anlamakta zahmet yaşayabiliyor yahut ‘kesin başarısız olacağım’ üzere olumsuz niyetlere kapılabiliyor. Bu durum vakitle erteleme davranışına, okuldan uzaklaşmaya ya da toplumsal geri çekilmeye kadar ilerleyebiliyor” diye konuştu.
“Kaygı akademik performansı olumsuz etkiliyor”
Yoğun telaşın öğrencinin akademik performansını direkt etkileyebildiğini vurgulayan Güler, korku anında zihnin değerli bir kısmının olumsuz niyetlerle meşgul olduğunu belirtti. Öğrenci imtihan sırasında ‘ya yapamazsam’, ‘rezil olacağım’ üzere kanılarla uğraştığında dikkatinin imtihandan uzaklaşabildiğinin altını çizen Güler, “Bu durum bilgiyi geri çağırmayı, sorun çözmeyi ve odaklanmayı zorlaştırabiliyor. Bilhassa yüksek tasa seviyesinin dikkat, öğrenme ve bellek süreçleriyle karşıt alakalı olduğu biliniyor” sözlerini kullandı.
“‘Bak arkadaşın kaç net yaptı’ yaklaşımı korkuyu artırıyor”
Ailelerin uygun niyetle yaptığı birtakım davranışların çocuk üzerindeki baskıyı artırabileceğine dikkat çeken Güler, daima muvaffakiyet vurgusu yapılmasının, çocukların kardeşleri yahut arkadaşlarıyla kıyaslanmasının ve imtihanın hayatın tek belirleyicisi üzere sunulmasının tasayı yükseltebildiğini söyledi.
“‘Bu imtihan hayatını belirleyecek’, ‘bak arkadaşın kaç net yaptı’ ya da ‘bu kadar çalışıp kazanamazsan yazık olur’ üzere tabirler öğrencide ağır baskı oluşturabiliyor” diyen Güler, ebeveynlerin süreç odaklı yaklaşmasının ehemmiyetine vurgu yaparak, “Çocuğun sadece sonucuna değil, gösterdiği emeğe odaklanmak daha esirgeyici olabilir. ‘Verdiğin emeği görüyorum’ ya da ‘zorlandığını fark ediyorum’ üzere cümleler öğrenciyi daha inançta hissettirebilir” diye konuştu.
“Akran kıyaslaması yanılgılı bir davranış”
Özellikle ergenlik devrinde toplumsal medyanın imtihan korkusunu artırabildiğini belirten Güler, öğrencilerin daima muvaffakiyet öyküleriyle müsabakasının gerçekçi olmayan bir muvaffakiyet algısı oluşturabildiğini tabir etti. Güler, “Gençler toplumsal medyada yüksek netler, uzun çalışma saatleri ve kazanılan okulları gördükçe kendilerini yetersiz hissedebiliyor. Halbuki birçok kişi sırf başarılı olduğu kısmı paylaşıyor; zorlandığı anları paylaşmıyor” dedi.
Akran kıyaslamasının da tasayı artırdığını söyleyen Güler, “Her öğrencinin öğrenme biçimi, dikkat mühleti ve ruhsal dayanıklılığı farklıdır. Daima kıyaslama yapmak özgüveni zedeleyebilir ve öğrenciyi tükenmişlik hissine sürükleyebilir” diye konuştu.
“Uyku ve beslenme sistemi önemli”
Sınav periyodunda öğrencilerin hayat sisteminin büsbütün ders çalışmaya nazaran şekillenmemesi gerektiğini belirten Güler; nizamlı uyku, istikrarlı beslenme ve fizikî aktivitenin dert idaresinde kıymetli rol oynadığını söyledi. Bilhassa sistemsiz uykunun dikkat dağınıklığı ve gerilim toleransında azalma ile alakalı olduğunu belirten Güler, ağır kafein tüketiminin de telaş belirtilerini artırabileceğini söz etti.
Kısa yürüyüşler, nefes idmanları, kas gevşetme çalışmaları ve gerçekçi amaçlar belirlemenin korkuyu azaltmada destekleyici sistemler ortasında yer aldığını belirten Güler, öğrencilerin toplumsal ömürden büsbütün kopmaması gerektiğini söyledi.
Ne vakit profesyonel dayanak alınmalı?
Psikolog İrem Güler, tasanın günlük hayatı besbelli formda etkilemeye başladığı durumlarda profesyonel takviyenin değerli olduğunu vurguladı. Güler, “Okula gitmek istememe, ağır kaçınma davranışları, sık fizikî yakınmalar, uyku ve iştah sıkıntıları, ağlama nöbetleri yahut bariz performans düşüşü varsa uzman dayanağı değerlendirilmelidir. Bilhassa öğrencinin ‘artık baş edemiyorum’ ya da ‘yardım almak istiyorum’ üzere tabirleri kesinlikle ciddiye alınmalıdır” dedi.
“Nefes antrenmanları, kas gevşetme çalışmaları, dikkat teknikleri uygulanabilir”
Son olarak öğrencilerin imtihan öncesi dertlerini azaltmak için günlük ömürlerinde hangi yolları uygulayabileceğine değinen Psikolog Güler, şu önerilerde bulundu: “Düzenli ve verimli çalışma alışkanlıkları geliştirmek, imtihan hakkında kâfi bilgiye sahip olmak ve gerçekçi amaçlar koymak tasayı azaltmada temel adımlar ortasındadır. Nefes idmanları, kas gevşetme çalışmaları, dikkat odaklama teknikleri ve olumsuz kanıları fark edip alternatif kanılar geliştirmek de tasayı azaltmada kullanılabilir. Bilişsel davranışçı yaklaşımda öğrencinin ‘kesin başarısız olacağım’ üzere otomatik niyetlerini fark etmesi ve bunları daha gerçekçi fikirlerle değerlendirmesi değerli görülmektedir. Toplumsal hayatı büsbütün kısıtlamak yerine istikrarda tutmak da tasayı yönetmeye katkı sağlayabilir.” – ANKARA
Kaynak: Haberler.com
