Avrupa, Rusya’dan sağlanan doğal gaz ithalatını değerli ölçüde azaltırken, güç bağımsızlığı maksadı doğrultusunda aslında yeni ve daha karmaşık bir bağımlılık ağına sürüklenmiş durumda.

İsrail merkezli tahlil platformu Zman Yisrael’de yayımlanan dikkat alımlı bir kıymetlendirme, Türkiye’nin tarihi ve jeopolitik pozisyonunun sağladığı avantajı yine nasıl güçlendirdiğini ve Avrupa’nın güç arz güvenliğinde kilit bir geçiş noktası haline geldiğini ortaya koyuyor.

Analizde, 1453’te İstanbul’un fethinden bu yana değişmeyen coğrafik gerçekliğin, günümüzde doğal gaz boru çizgileri ve güç ticaret ağları üzerinden tekrar formlandığı söz edildi.

COĞRAFYANIN DEĞİŞMEYEN STRATEJİK GÜCÜ

Tarihsel süreçte coğrafyanın sunduğu stratejik üstünlüklerin hiçbir vakit değişmediğini belirten uzmanlar, 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethetmesinin gerisindeki temel motivasyonun yalnızca Bizans surları değil, Karadeniz ile Akdeniz’i, Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan boğazların denetimi olduğunu hatırlatıyor.

Osmanlı padişahlarının her şeyin geçtiği bu kritik kavşakta bir imparatorluk inşa ettikleri belirtilen tahlilde, gücün malın kendisinde değil, kimin, ne vakit ve hangi fiyata geçeceğine karar verme yeteneğinde olduğu söz edildi.

Bugün de misal bir coğrafik mukadderatın güç sınırları üzerinde “Boğazı denetim eden, gazı da denetim eder” görüşü üzerinden formlandığı görüldü.

RUSYA İÇİN KİLİT AKTÖR TÜRKİYE

Avrupa Birliği’nin Rus gazına olan bağımlılığını kesme istikametindeki kararlı adımları, güç haritasındaki istikrarları büsbütün değiştirdi.

Rus gazının AB’ye yapılan tüm gaz ithalatındaki hissesi 2021’de yaklaşık %45’ten 2025’te yaklaşık %12’ye düştü. Lakin güç bağımsızlığı yalnızca gazı kimin sattığı problemi değil.

Gazın geçtiği kavşağı kimin denetim ettiği sıkıntısıdır. Rusya’nın boşluğunu doldurmaya çalışan Avrupa, doğudan gelen gazın en inançlı ve elverişli rotası olarak Türkiye’ye muhtaç kalıyor.

“TÜRKİYE’NİN ENERJİYİ YALNIZCA TAŞIMAKLA KALMAYIP, ONUN GLOBAL FİYATINI DA BELİRLEMEK İSTEDİ AÇIKÇA ORTADA”

Türkiye’nin güç koridorundaki en büyük kozlarından biri, Azerbaycan gazını Avrupa’ya ulaştıran Güney Gaz Koridoru oldu.

Bu koridorun kapasitesi ve Türkiye’nin üstlendiği kritik rol şu datalarla ortaya konuyor:

““Güney koridorunda Azerbaycan gazı Gürcistan ve Türkiye üzerinden Yunanistan, Arnavutluk ve İtalya’ya akıyor. Türkiye kısmının omurgasını oluşturan TANAP boru sınırı şu anda yılda yaklaşık 16 milyar metreküp gaz taşıyor ve bunun 24 milyar metreküpe, akabinde da 31 milyar metreküpe çıkarılması planlanıyor. Fakat Ankara’nın maksadı yalnızca bir transit ülke olmakla sonlu değil. Türkiye’nin güç borsası EPİAŞ bünyesinde işletilen gaz piyasası, vadeli süreçler ve lokal referans fiyat düzenekleri, Türkiye’nin enerjiyi yalnızca taşımakla kalmayıp, onun global fiyatını da belirlemek istediğini açıkça ortaya koyuyor.””

“TÜRKİYE AVRUPA’NIN DÜŞMAN OLARAK TANIMLAMAKTA ZORLANDIĞI BİR AKTÖR”

Analizde Türkiye’nin Batı ittifakı içindeki özgün pozisyonuna dikkat çekilerek şu tabirlere yer verildi:

““Rusya’nın tersine, Türkiye bir NATO üyesi, rahatsız edici bir köprü ve Avrupa’nın düşman olarak tanımlamakta zorlandığı bir aktör. Bu nedenle, Türkiye’nin baskısı, geldiğinde, kesinlikle bir güç krizi üzere görünmeyebilir. Büsbütün farklı bir masada siyasi, güvenlik yahut ekonomik bir talep olarak ortaya çıkabilir.””

Bu durum, Avrupa’nın Rusya’ya uyguladığı yaptırımların benzerini Türkiye’ye uygulayamayacağı manasına geliyor.

TÜRKİYE’NİN İSRAİL’E KARŞI COĞRAFİK ZAFERİ

İsrail basınında yer alan tahlilde, Tel Aviv idaresi İsrail gazını direkt Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen EastMed boru çizgisi projesinin maliyetli ve karmaşık bir vizyon olarak kalması, İsrail’i Hindistan, Körfez ve Avrupa ortasında bir köprü yapmayı amaçlayan IMEC koridorunun ise “Irak-Türkiye Kalkınma Yolu” projesiyle rekabet etmek zorunda kalması IMEC koridorunu bypass etme ihtimalini güçlendirdi.

İsrail, barışçıl siyasetler izleyen Türkiye’yi yalnızca bir güvenlik tehdidi olarak görürken, Ankara’nın asıl çabayı boru çizgisi haritaları üzerinde yürüttüğü vurgulandı.

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi

Kaynak: Ensonhaber