ABD Lider Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülen nükleer müzakerelerde kıymetli bir etaba gelindiğini duyurdu. Vance, İran’ın mutabakat çerçevesinde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını imha etmeyi kabul ettiğini belirtti.
Fox News’e konuşan Vance, mutabakatın temel emelinin İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu vurguladı. İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde mutabakatın ekonomik avantajlarından yararlanabileceğini tabir eden Vance, aksi durumda bu imkanların sağlanmayacağını söyledi.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME ŞARTI
Vance, İran’ın sadece mevcut stokları imha etmekle kalmayıp uranyum zenginleştirme faaliyetlerini de durdurması gerektiğini belirtti. ABD idaresi, Tahran’ın bu bahiste somut adımlar atmasını muahedenin temel koşullarından biri olarak görüyor.
ULUSLARARASI KONTROL UYGULANACAK
Anlaşma kapsamında İran’ın nükleer faaliyetlerinin milletlerarası kontrole açılması bekleniyor. Sürecin, milletlerarası müfettişlerin nezaretinde yürütülmesi ve İran’ın yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin nizamlı olarak denetlenmesi planlanıyor.
YAPTIRIMLAR KADEMELİ OLARAK HAFİFLETİLEBİLİR
ABD idaresi, İran’ın muahede koşullarını yerine getirmesi halinde yaptırımların kademeli olarak hafifletilebileceği iletisini verdi. Lakin Washington, ekonomik avantajların İran’ın taahhütlerini eksiksiz yerine getirmesine bağlı olacağını vurguluyor.
TARİHİ MUTABAKATIN AYRINTILARI ORTAYA ÇIKIYOR
Dış basında yer alan bilgilere nazaran ABD ile İran ortasında üzerinde çalışılan mutabakat, sırf zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imhasını değil, İran’ın nükleer programında kapsamlı değişiklikleri de içeriyor. Muahede kapsamında Tahran idaresinin yüksek seviyede uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurması, memleketler arası denetçilerin ülkeye geri dönmesi ve nükleer tesislerin sıkı kontrole açılması bekleniyor.
300 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM KAPISI AÇILABİLİR
ABD basınında yer alan haberlere nazaran İran’ın mutabakat kaidelerini eksiksiz yerine getirmesi halinde yaptırımların kademeli olarak hafifletilmesi ve ülkeye yönelik memleketler arası yatırımların önünün açılması gündemde. Mutabakatın tam olarak uygulanması durumunda İran’ın yüz milyarlarca dolarlık yatırım çekebileceği bedellendiriliyor. Ayrıyeten dondurulmuş kimi İran varlıklarının özgür bırakılması da masadaki seçenekler ortasında yer alıyor.
NÜKLEER TESİSLER MİLLETLERARASI NEZARET ALTINA GİRECEK
JD Vance’in açıklamalarına göre Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişleri tekrar İran’a dönerek nükleer faaliyetleri yerinde denetleyecek. Washington idaresi, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirdiğinin doğrulanmasını mutabakatın en kritik kaidelerinden biri olarak görüyor.
AYLARDIR PAZARLIK KONUSUYDU
Uranyum stoklarının akıbeti, ABD ile İran ortasındaki müzakerelerin en tartışmalı başlıklarından biri olarak öne çıktı. ABD idaresi uzun müddettir İran’ın yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyum stoklarının büsbütün ortadan kaldırılmasını isterken, Tahran idaresi bu hususta çeşitli çekinceler lisana getiriyordu. Son açıklamalar, tarafların bu bahiste kıymetli ölçüde uzlaşmaya yaklaştığını gösteriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI DA MUAHEDENİN PARÇASI
Anlaşmanın bir başka kıymetli ayağını ise Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliği oluşturuyor. Taslak metinde bölgedeki ticaret yollarının açık tutulması ve güç sevkiyatının kesintisiz devam etmesine yönelik hususların yer aldığı belirtiliyor. Bu beklenti, petrol fiyatlarında da düşüşe yol açtı.
Kaynak: Haberler.com
