İran‘ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı, Tahran ile Washington ortasında üzerinde çalışıldığı öne sürülen 14 unsurluk mutabakat taslağını yayımladı. Resmi makamlar tarafından şimdi doğrulanmayan taslakta, dondurulmuş İran varlıklarının özgür bırakılmasından Hürmüz Boğazı’nın açılmasına, yaptırımların kaldırılmasından İran’ın füze programının müzakere dışı bırakılmasına kadar dikkat çeken unsurlar yer aldı.
24 MİLYAR DOLARLIK VARLIĞIN HÜR BIRAKILMASI ÖNGÖRÜLÜYOR
Mehr Haber Ajansı’nın yayımladığı taslağa nazaran ABD ile İran ortasında yürütülecek 60 günlük müzakere sürecinde İran’a ilişkin dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığın hür bırakılması planlanıyor.
Taslakta yer alan bilgilere nazaran kelam konusu kaynağın yarısının müzakereler başlamadan evvel İran’ın kullanımına açılması öngörülüyor.
ASKERİ OPERASYONLARIN KALICI OLARAK SONLANDIRILMASI HEDEFLENİYOR
Taslağın birinci unsurlarında tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı formda sona erdirilmesi yer alıyor. Buna Lübnan’daki faaliyetlerin de dahil olduğu belirtiliyor.
Ayrıca ABD’nin İran’ın iç işlerine müdahale etmeme ve İran İslam Cumhuriyeti’nin egemenliğine hürmet gösterme taahhüdünde bulunacağı tabir ediliyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI 30 GÜN İÇİNDE TEKRAR AÇILACAK
Taslakta yer alan en dikkat cazip unsurlardan biri Hürmüz Boğazı’nın yine açılması oldu. Buna nazaran Washington idaresi, deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldırmayı, İran etrafındaki askeri ögelerini geri çekmeyi ve tıpkı müddet içinde İran’ın belirleyeceği düzenlemeler çerçevesinde Hürmüz Boğazı’nın yine memleketler arası deniz trafiğine açılmasını kabul edecek.
TRUMP “BÜYÜK ANLAŞMA” DEMİŞTİ
Taslak metnin yayımlanması, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmayı “büyük bir anlaşma” olarak nitelendirmesinin akabinde geldi. Trump, mutabakatın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savunmuş, Hürmüz Boğazı’nın yine açılacağını ve petrol sevkiyatının olağana döneceğini açıklamıştı.
Katar Başbakanı, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve çok sayıda memleketler arası başkan de mutabakat çerçevesine takviye veren açıklamalar yaptı.
FÜZE PROGRAMI VE BÖLGESEL MİLİS GÜÇLERİ MASADA OLMAYACAK
Taslağın en kritik başlıklarından biri de gelecekteki müzakerelerin kapsamı oldu. Mehr’in haberine nazaran taraflar ortasındaki görüşmeler sırf zenginleştirilmiş uranyum stoku, uranyum zenginleştirme faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik tekrar yapılanma mevzularıyla hudutlu tutulacak.
İran’ın balistik füze programı ile Tahran’ın takviye verdiği bölgesel silahlı kümeler ise müzakere gündeminin dışında bırakılacak. Bu unsurun bilhassa İran açısından kıymetli bir diplomatik kazanım olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
PETROL VE PETROKİMYA YAPTIRIMLARI ASKIYA ALINACAK
Taslağa nazaran İran petrolü, petrokimya eserleri ve ilgili ihracat kalemlerine yönelik yaptırımların askıya alınması planlanıyor. Bu sayede İran’ın güç ihracatından elde edeceği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve Tahran’ın gelirlerine tam erişim sağlaması hedefleniyor.
ABD VE MÜTTEFİKLERİNDEN 300 MİLYAR DOLARLIK YİNE İNŞA PLANI
Taslakta ekonomik açıdan en dikkat cazip hususlardan biri de İran’ın yine yapılandırılması için öngörülen dev yatırım paketi oldu. Buna nazaran ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar büyüklüğünde tekrar inşa ve ekonomik kalkınma planı hazırlaması istenecek. Bu sayının son yıllarda Orta Doğu’da gündeme gelen en büyük ekonomik dayanak paketlerinden biri olabileceği bedellendiriliyor.
60 GÜNLÜK MÜZAKERE SÜRECİ BAŞLAYACAK
Taslak kapsamında taraflar daha sonra İran’ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasını kapsayan kapsamlı bir kesin mutabakata ulaşmak için 60 günlük resmi müzakere sürecine girecek. Görüşmelerde ABD’nin birincil ve ikincil yaptırımları ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kaynaklı kısıtlamalar da ele alınacak.
İRAN’DAN NÜKLEER SİLAH TAAHHÜDÜ
Taslağa nazaran İran, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yine teyit edecek ve nükleer silah geliştirmeyeceğini beyan edecek. Müzakereler devam ederken ABD’nin bölgeye yeni askeri güç konuşlandırmaması ve İran’a yönelik yeni yaptırımlar uygulamaması da taslakta yer alan kararlar ortasında bulunuyor.
TASLAK HENÜZ RESMEN DOĞRULANMADI
Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 unsurluk taslak, şu kademede bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. İranlı ve Amerikalı yetkililer de metnin içeriğine ait resmi açıklama yapmadı. Bu nedenle taslakta yer alan hususların müzakereler ilerledikçe değişebileceği ve kesin muahedede farklı kararların yer alabileceği belirtiliyor.
Kaynak: Haberler.com
