Mevsim değişiklikleri birçok insanın ruhsal durumunu olumsuz biçimde etkileyebiliyor. Bilhassa vardiyalı çalışanları, depresyon geçmişi olanları, tiroid hastalığı ya da demir eksikliği bulunanları bu mevzuda uyaran Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Oya Bozkurt, mevsim geçişlerini daha kolay atlatmanın yollarını anlattı.
Mevsim geçişlerinde gün ışığının mühletinin ve sıcaklıkların değişmesi, ruh sıhhatinde da birtakım tesirlere neden olabiliyor. Bilhassa bahar aylarında, çok memnunluk durumu yaşanabildiği üzere ‘bahar depresyonu’ da meydana gelebiliyor. Medicana Ataköy Hastanesi’nden Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Oya Bozkurt, bahar depresyonunun nasıl meydana geldiğini anlattı.
“Bazı insanlarda biyoritim uyumlanmakta zorlanıyor”
Bozkurt, “Mevsim değişiklikleriyle birlikte ısı değişiyor, sıcaklık değişiyor, günün ölçüsü azalıyor yahut artıyor. Bu duruma bizim uyumlanmamız gerekiyor. Bunun için de biyoritmimiz devreye giriyor. Biyoritmimiz buna uyumlanıyor ancak kimi insanlarda bu ritimde birtakım sıkıntılar olabiliyor. İşte o vakit kimi problemler ortaya çıkıyor. Bahar girişlerinde havadaki iyon istikrarının bozulması, bizim bu hava değişiklikleriyle birlikte yorgun ve bitkin hissetmemize sebep olabiliyor. Lakin bu çoklukla birkaç hafta sürüyor. Bu uzun sürmeye başlarsa daha önemli bir şeyden bahsedebiliriz. Zira mevsim dönüşlerinde depresyon, iki uçlu his durum bozuklukları, panik bozukluk üzere anksiyete bozuklukları, yeme bozuklukları, uyku bozukluklarının arttığı görülebiliyor. Bilhassa de bu biyoritimle ilgili sıkıntıları olan şahıslarda bunları daha fazla görme olasılığımız olabiliyor” dedi.
Aşırı melatonin salınımı, kış depresyonuna neden oluyor
Mevsim geçişlerindeki depresyonun daha çok kimlerde görülebildiğine dair bilgi veren Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Oya Bozkurt, şu sözleri kullandı:
“Vardiyalı işlerde çalışanlarda, bayanlarda, D vitamini eksikliği, tiroid bozukluğu, demir eksikliği üzere anemisi olanlarda bu mevsim dönüşleriyle birlikte his durumlarında dalgalanmalar ve bozulmalar olabilir. Bunlardan en sık gördüğümüz, depresyon. Aslında bilinenin tersine depresyonu biz daha çok kış aylarında ve sonbaharda görüyoruz. Yazın ve ilkbaharda daha az görüyoruz. Bunun nedenini araştırmışlar. Çevresel faktörler, kalıtsal yatkınlık olabilir. Evvelce depresyon hikayesi olanlar ya da ailesinde bipolar bozukluk hikayesi olanlarda daha çok görülüyor. Kış aylarında karanlığın artmasıyla birlikte melatonin (biyolojik saati düzenleyen hormon) salınımı artıyor. Kimi insanlarda bu salınım biraz daha fazla oluyor. Onlarda bitkinlik, yorgunluk, uykuya meyil üzere durumlar daha fazla görülüyor. Bu da bahar depresyonu olarak ortaya çıkıyor. Bahar depresyonunun özelliklerinden biri de biraz fazla uyumaktır. ya da örneğin karbonhidratlara, şekerli besinlere yönelme, isteksizlik, mutsuzluk, karamsarlık, uykuyla ilgili sorunlar hepsi bir ortada depresyon olarak kendini gösterir.”
“Güneş ışığı depresyona karşı en kıymetli etkenlerden biri”
Kadınların mevsimsel geçişlerden daha fazla etkilendiğini belirten Doç. Dr. Oya Bozkurt, “Bu devirde bayanlar, mevsimsel depresyona erkeklerden 4 kat fazla yatkınlık gösteriyor. Vardiyalı işlerde çalışanlar güneş ışığından daha az faydalanıyorlar, gece çalışıp gündüz uyumak zorunda kalıyorlar. Geçmişte depresyon ya da ailesinde bipolar bozukluk hikayesi olanlar ile D vitamini ve depresyon ortasında alaka olduğu saptanmış. Zira D vitamininin de serotonin metabolizmasına tesir ettiği görülmüş. Serotonin memnunluk hormonudur. Serotoninin de güneş ışığında salınımının arttığı görülmüştür. O yüzden güneş ışığı bizim için çok uygun bir etken. Tiroid hastalıkları, demir eksikliği anemisi üzere ek hastalığı olan bireylerde de mevsimsel depresyon görülebilir. Ayrıyeten anksiyete ve panik atak üzere hastalıklara daha evvelden yatkınlığı olan şahısların de mevsim dönüşlerinde hastalıkları alevlenebilir” sözlerini kullandı.
Hastalığı olanlar, belirtilere dikkat etmeli
Mevsimsel depresyonu atlatmak için tavsiyelerde bulunan Doç. Dr. Bozkurt, bilinen bir ruhsal hastalığı olanların, mevsimsel depresyon belirtisi görülür görülmez doktora başvurmasını gerektiğini söyledi. Bozkurt, “Ek hastalıkları varsa onların tedavilerini yaptırması gerekir. Kesinlikle gün ışığından faydalanmalılar, idmanlar bu manada yararlı olacaktır. Şayet hakikaten daha ağır ve tedavi gerektiren bir durumsa fototerapi uygulanabilir. Fototerapide ışık verilerek ve uykusuz bırakılarak melatonin hormonunun salgılanması azaltılıyor. Psikoterapiler ve daha ağır durumlarda ilaç tedavisine geçmek gerekebilir” dedi. – İSTANBUL
Kaynak: Haberler.com
